آموزش پرامپت‌نویسی برای GPT-6 و Claude؛ ۶ اصل رسمی و ۱۰ پرامپت آماده

آموزش پرامپت‌نویسی دیگر فقط یک مهارت جانبی نیست؛ با آمدن مدل‌های تازه‌ای مثل GPT-6 و Claude Opus 5.5، کیفیت خروجی بیش از هر چیز به این بستگی دارد که درخواست‌تان را چطور بنویسید. شرکت‌های OpenAI و Anthropic هر دو برای مدل‌های تازهٔ خود راهنمای رسمی پرامپت‌نویسی منتشر کرده‌اند و پیام مشترکشان روشن است: پرامپت مبهم، نتیجهٔ مبهم می‌دهد.

در این راهنما اصول مشترک این دو راهنمای رسمی را به زبان ساده توضیح می‌دهیم و بعد ۱۰ پرامپت آماده و فارسی می‌آوریم که می‌توانید همین حالا در ChatGPT یا Claude کپی کنید و فقط جاهای خالی را پر کنید.

چرا پرامپت‌نویسی برای مدل‌های جدید فرق می‌کند؟

مدل‌های قدیمی‌تر معمولاً خودشان جاهای خالی درخواست را حدس می‌زدند و گاهی بیش از خواستهٔ شما کار انجام می‌دادند. نسل تازه رفتار متفاوتی دارد. شرکت Anthropic در راهنمای خود می‌نویسد مدل‌های جدید Claude «مستقیم‌تر و کم‌حرف‌تر» شده‌اند و اگر فقط بگویید «پیشنهاد بده»، واقعاً فقط پیشنهاد می‌دهند و تغییری اعمال نمی‌کنند.

راهنمای OpenAI برای GPT-6 هم از طرف دیگر ماجرا می‌گوید: می‌توانید از مدل بخواهید «نیت کاربر را حدس بزند» و به‌جای پرسیدن سؤال‌های پشت‌سرهم، اول یک خروجی قابل بررسی تحویل دهد. نتیجهٔ هر دو یکی است: هرچه دقیق‌تر بگویید چه می‌خواهید، کمتر وقت‌تان صرف اصلاح جواب می‌شود.

۶ اصل پرامپت‌نویسی از راهنماهای رسمی OpenAI و Anthropic

۱. شفاف و مستقیم بنویسید

شرکت Anthropic قانون طلایی ساده‌ای پیشنهاد می‌کند: پرامپت‌تان را به همکاری نشان دهید که از موضوع خبر ندارد. اگر او گیج شد، مدل هم گیج می‌شود. به‌جای «یک متن تبلیغاتی بنویس» بگویید برای چه محصولی، چه مخاطبی، چه طولی و با چه لحنی.

۲. دلیل دستورتان را هم بگویید

یکی از مثال‌های خود Anthropic این است: به‌جای «هرگز از سه‌نقطه استفاده نکن» بنویسید «این متن با موتور تبدیل متن به گفتار خوانده می‌شود و سه‌نقطه را نمی‌تواند تلفظ کند، پس از آن استفاده نکن». وقتی مدل هدف را بداند، قاعده را در موقعیت‌های مشابه هم درست اجرا می‌کند.

۳. مثال بزنید، اما متنوع

راهنمای Claude پیشنهاد می‌کند برای کارهای حساس به قالب، ۳ تا ۵ مثال متنوع بیاورید و آن‌ها را از دستورها جدا کنید. بلاگ رسمی Claude هم توصیه می‌کند با یک مثال شروع کنید و فقط اگر لازم بود مثال‌های بیشتری اضافه کنید. مثال‌های خیلی شبیه به هم باعث می‌شوند مدل فقط همان الگو را تکرار کند.

۴. بخش‌های پرامپت را از هم جدا کنید

برای پرامپت‌های بلند، مستندات Claude استفاده از برچسب‌هایی مثل <instructions>، <context> و <examples> را پیشنهاد می‌دهد تا مدل دستور را با متن ورودی اشتباه نگیرد. البته در بلاگ Anthropic هم آمده که استفادهٔ افراطی از این برچسب‌ها در پرامپت‌های کوتاه ضرورتی ندارد؛ پس برای یک سؤال ساده، همان چند جملهٔ روشن کافی است.

۵. متن‌های طولانی را بالای پرامپت بگذارید

اگر می‌خواهید یک گزارش یا قرارداد طولانی را تحلیل کنید، طبق راهنمای Anthropic متن را اول بگذارید و سؤال و دستور را در انتها بنویسید؛ این شرکت می‌گوید این کار در آزمون‌هایش کیفیت پاسخ را تا ۳۰ درصد بهتر کرده است. خواستن نقل‌قول از بخش‌های مرتبط پیش از پاسخ هم کمک می‌کند جواب به متن اصلی وفادار بماند.

۶. بگویید چه کنند، نه فقط چه نکنند

هر دو راهنما روی کنترل سبک نوشتن تأکید دارند. شرکت Anthropic می‌گوید به‌جای «مارک‌داون نگذار» بنویسید «پاسخ را در قالب پاراگراف‌های روان بنویس». راهنمای OpenAI هم برای GPT-6 نوشتن با «زبان ساده و فعل معلوم» و پاراگراف به‌جای فهرست‌های پشت‌سرهم را توصیه کرده است.

فهرست سیاه OpenAI؛ کلماتی که متن را «ماشینی» می‌کنند

یکی از جالب‌ترین بخش‌های راهنمای GPT-6 فهرستی از عبارت‌هایی است که OpenAI آن‌ها را نشانهٔ متن کلیشه‌ای و ماشینی می‌داند. طبق گزارش سایت The Decoder و مستندات OpenAI، این فهرست شامل مواردی مثل delve into، leverage، foster، it’s worth noting و ساختارهای تقابلی «این دربارهٔ X نیست، دربارهٔ Y است» می‌شود.

این فهرست انگلیسی است، اما همین ایده در فارسی هم کاملاً کاربرد دارد. پیشنهاد ما (نه بخشی از راهنمای رسمی) این است که در پرامپت‌های فارسی از مدل بخواهید از عبارت‌های تکراری زیر پرهیز کند:

• عبارت‌های پرکننده مثل «در دنیای امروز»، «همان‌طور که می‌دانید» و «لازم به ذکر است».
• جمع‌بندی‌های کلیشه‌ای مثل «در یک کلام» و «در نهایت می‌توان گفت».
• صفت‌های اغراق‌آمیز مثل «انقلابی»، «بی‌نظیر» و «شگفت‌انگیز» وقتی شاهدی پشتشان نیست.
• ساختار تقابلی تکراری «این فقط یک ابزار نیست، بلکه…».

۱۰ نمونه پرامپت آماده برای ChatGPT و Claude

قالب‌های زیر بر اساس همان اصول بالا نوشته شده‌اند. بخش‌های داخل کروشه را با اطلاعات خودتان جایگزین کنید. همهٔ آن‌ها هم در ChatGPT و هم در Claude کار می‌کنند.

۱. نوشتن متن معرفی محصول

برای فروشگاه اینترنتی‌ام یک متن معرفی ۱۵۰ کلمه‌ای برای [نام محصول] بنویس. مخاطب: [مثلاً دانشجویان ۲۰ تا ۳۰ ساله]. لحن: صمیمی اما حرفه‌ای. سه مزیت اصلی: [مزیت‌ها]. از صفت‌های اغراق‌آمیز و عبارت‌های کلیشه‌ای استفاده نکن، چون مشتری‌های ما به تبلیغات اغراق‌آمیز اعتماد ندارند.

چرا کار می‌کند: مخاطب، طول، لحن و دلیل ممنوعیت همه مشخص است.

۲. خلاصه‌سازی گزارش طولانی

متن گزارش: [متن کامل گزارش را اینجا بچسبانید]
متن بالا گزارش [موضوع] است. اول سه جملهٔ کلیدی را عیناً از متن نقل کن، بعد بر اساس همان‌ها یک خلاصهٔ ۵ خطی برای مدیری بنویس که فقط ۲ دقیقه وقت دارد. اگر متن دربارهٔ موضوعی اطلاعات کافی ندارد، صریح بگو و حدس نزن.

چرا کار می‌کند: متن بلند در ابتدا آمده، نقل‌قول پاسخ را به متن گره می‌زند و به مدل اجازه داده شده «نمی‌دانم» بگوید؛ تکنیکی که بلاگ Claude برای کاهش توهم (پاسخ‌های ساختگی) پیشنهاد کرده است.

۳. نوشتن ایمیل کاری

یک ایمیل رسمی کوتاه (حداکثر ۱۲۰ کلمه) به [نقش گیرنده] بنویس. هدف: [مثلاً درخواست تمدید مهلت پروژه تا دو هفته]. دلیل: [دلیل]. ایمیل باید مؤدبانه، مستقیم و بدون عذرخواهی‌های تکراری باشد و در پایان یک پیشنهاد مشخص برای قدم بعدی داشته باشد.

۴. توضیح یک مفهوم سخت

مفهوم [مثلاً تورم رکودی] را برای کسی توضیح بده که دیپلم دارد اما اقتصاد نخوانده است. با یک مثال از زندگی روزمره در ایران شروع کن، بعد تعریف دقیق را بگو و در آخر یک سؤال کوتاه بپرس تا بفهمم درست یاد گرفته‌ام یا نه.

۵. نقش‌دادن برای تمرین مصاحبه

تو مصاحبه‌کنندهٔ یک شرکت نرم‌افزاری هستی و برای موقعیت [عنوان شغلی] مصاحبه می‌کنی. هر بار فقط یک سؤال بپرس و منتظر جواب من بمان. بعد از هر جواب، در دو جمله بگو چه چیزی خوب بود و چه چیزی را باید بهتر کنم. بعد از ۵ سؤال، یک ارزیابی کلی بده.

۶. تحلیل داده از جدول

داده‌ها: [جدول یا فایل داده را ضمیمه یا کپی کنید]
این داده‌های فروش ماهانهٔ فروشگاه ماست. سه روند مهم را پیدا کن و برای هر کدام عدد دقیق از جدول بیاور. اگر برای نتیجه‌گیری داده کافی نیست، بگو چه داده‌ای کم است. خروجی را در قالب یک جدول سه‌ستونی (روند، شاهد عددی، پیشنهاد عملی) بده.

۷. ویرایش متن فارسی

متن زیر را ویرایش کن: غلط‌های املایی و نگارشی را اصلاح کن، نیم‌فاصله‌ها را درست کن و جمله‌های طولانی را کوتاه‌تر کن، اما لحن و محتوا را تغییر نده. در پایان، مهم‌ترین تغییرات را در حداکثر ۵ مورد فهرست کن.
[متن]

۸. برنامهٔ یادگیری

می‌خواهم در ۸ هفته [مهارت، مثلاً Excel پیشرفته] را یاد بگیرم و روزی ۴۵ دقیقه وقت دارم. سطح فعلی‌ام: [سطح]. یک برنامهٔ هفته‌به‌هفته بنویس که برای هر هفته یک هدف مشخص، تمرین عملی و راه سنجش پیشرفت داشته باشد. منابع رایگان پیشنهاد بده و اگر از وجود منبعی مطمئن نیستی، آن را نیاور.

۹. کدنویسی با دستور صریح

این تابع پایتون را طوری تغییر بده که [مشکل، مثلاً روی فایل‌های بزرگ کند نباشد]. فقط همین تغییر را اعمال کن و قابلیت اضافه، کامنت اضافه یا بازنویسی بخش‌های دیگر انجام نده. بعد در دو جمله توضیح بده چه چیزی را عوض کردی.
[کد]

چرا کار می‌کند: راهنمای Anthropic صراحتاً می‌گوید «این تابع را تغییر بده» به تغییر واقعی منجر می‌شود، ولی «می‌توانی پیشنهاد بدهی؟» فقط پیشنهاد می‌گیرد. محدود کردن دامنهٔ تغییر هم جلوی «مهندسی بیش از حد» را می‌گیرد.

۱۰. پرامپت ساختاریافته برای کارهای پیچیده

دستور: یک برنامهٔ محتوایی یک‌ماهه برای صفحهٔ اینستاگرام [کسب‌وکار] بنویس.
زمینه: مخاطب ما [مخاطب] است، هفته‌ای ۳ پست می‌گذاریم و هدف اصلی جذب مشتری حضوری است.
نمونه: یک پست موفق قبلی ما این بود: [متن پست].
خروجی: جدولی با ستون‌های تاریخ، موضوع، متن کوتاه پست و ایدهٔ تصویر.

چرا کار می‌کند: جدا کردن دستور، زمینه، نمونه و قالب خروجی همان کاری است که برچسب‌های XML در پرامپت‌های حرفه‌ای انجام می‌دهند، فقط به زبان ساده‌تر.

مقایسهٔ توصیه‌های OpenAI و Anthropic

موضوع	راهنمای OpenAI برای GPT-6	راهنمای Anthropic برای Claude
ابتکار عمل	از مدل بخواهید نیت کاربر را حدس بزند و اول خروجی قابل بررسی بدهد	برای اقدام، فعل صریح بنویسید؛ «پیشنهاد بده» فقط پیشنهاد می‌گیرد
سبک نوشتن	زبان ساده، فعل معلوم، پاراگراف به‌جای فهرست و پرهیز از کلمات کلیشه‌ای	بگویید چه قالبی می‌خواهید، نه فقط چه چیزی نمی‌خواهید
ساختار پرامپت	روشن کنید دستور کاربر بر دستورهای فایل‌های مهارت (skill) مقدم است	برچسب‌های XML برای جدا کردن دستور، زمینه و مثال
متن طولانی	توصیهٔ ویژه‌ای در این راهنما ذکر نشده	متن را اول بگذارید و سؤال را در انتها
تنظیمات فنی (API)	مدل Astra سطح استدلال none را پشتیبانی نمی‌کند و باید از low استفاده کرد	تفکر تطبیقی (adaptive thinking) با پارامتر effort

این نکات برای کاربر ایرانی چه معنایی دارد؟

خبر خوب این است که هیچ‌کدام از این اصول به پلن خاصی وابسته نیست؛ چه با نسخهٔ رایگان کار کنید چه با اشتراک پولی، پرامپت بهتر یعنی پاسخ بهتر. با این حال، در پلن‌های رایگان سقف پیام محدودتر است و هر پاسخ ضعیف یعنی هدر رفتن یکی از همان پیام‌های محدود؛ پس نوشتن یک پرامپت کامل در همان بار اول ارزش بیشتری پیدا می‌کند.

چند نکتهٔ عملی هم برای فارسی‌زبان‌ها:

• زبان پاسخ را صریح بخواهید؛ اگر بخشی از پرامپت انگلیسی است، بنویسید «پاسخ را به فارسی بده».
• برای متن‌های رسمی، رعایت نیم‌فاصله و املای معیار را جداگانه درخواست کنید.
• اسم برندها و اصطلاحات فنی را اگر می‌خواهید لاتین بماند، در پرامپت بگویید.
• پرامپت‌های موفق را در یک فایل ذخیره کنید تا دفعهٔ بعد فقط جاهای خالی را عوض کنید.

اگر هنوز بین مدل‌ها مردد هستید، مقالهٔ مقایسهٔ GPT-6 Sol و Luna با Claude Opus 5.5 تفاوت عملکرد و قیمت آن‌ها را بررسی کرده است. برای انتخاب پلن هم مقایسهٔ اشتراک ChatGPT، Claude و Gemini را ببینید.

جمع‌بندی

راهنماهای تازهٔ OpenAI و Anthropic در یک نکته هم‌نظرند: مدل‌های جدید باهوش‌ترند، اما ذهن‌خوان نیستند. شفاف نوشتن، گفتن دلیل هر دستور، آوردن مثال و مشخص کردن قالب خروجی چهار عادتی است که با آن‌ها از هر مدلی نتیجهٔ بهتری می‌گیرید. قالب‌های بالا را امتحان کنید و به مرور با کار خودتان هماهنگشان کنید. اگر برای استفادهٔ جدی‌تر به نسخه‌های پولی نیاز دارید، می‌توانید از اشتراک‌های قانونی ChatGPT، Claude و Gemini استفاده کنید.

سؤالات متداول

پرامپت‌نویسی یعنی چه؟

پرامپت‌نویسی یعنی نوشتن درخواست یا دستور برای مدل هوش مصنوعی به شکلی که هدف، زمینه و قالب خروجی روشن باشد. پرامپت دقیق‌تر معمولاً پاسخ دقیق‌تر و قابل‌استفاده‌تری می‌دهد.

آیا پرامپت فارسی به اندازهٔ پرامپت انگلیسی جواب می‌دهد؟

مدل‌های امروزی مثل GPT-6 و Claude فارسی را به‌خوبی می‌فهمند و برای بیشتر کارها پرامپت فارسی کاملاً کافی است. اگر بخشی از پرامپت را انگلیسی می‌نویسید، زبان پاسخ را صریحاً مشخص کنید.

بهترین طول پرامپت چقدر است؟

طول ثابتی وجود ندارد؛ پرامپت باید به اندازه‌ای باشد که یک همکار بی‌اطلاع از موضوع هم کار را بفهمد. برای سؤال ساده چند جمله کافی است و برای کارهای پیچیده بهتر است دستور، زمینه، مثال و قالب خروجی را جدا بنویسید.

آیا این نکات در نسخهٔ رایگان ChatGPT و Claude هم کار می‌کند؟

بله، این اصول به نحوهٔ نوشتن درخواست مربوط است و به پلن بستگی ندارد. فقط در نسخه‌های رایگان سقف پیام کمتر است، پس پرامپت کامل در بار اول اهمیت بیشتری دارد.

چطور جلوی جواب‌های ساختگی هوش مصنوعی را بگیرم؟

به مدل صریحاً اجازه بدهید اگر اطلاعات کافی ندارد بگوید «نمی‌دانم»، و برای متن‌های طولانی بخواهید اول نقل‌قول‌های مرتبط را بیاورد. با این حال، اعداد و ادعاهای مهم را همیشه با منبع اصلی چک کنید.

منابع: راهنمای مدل‌های جدید OpenAI (GPT-6) • راهنمای پرامپت‌نویسی Claude در مستندات Anthropic • بلاگ Claude: بهترین شیوه‌های پرامپت‌نویسی • گزارش The Decoder دربارهٔ نکات پرامپت GPT-6